Column: Wat leren leerlingen op school?

Deze column is geschreven door Eric Bolhuis. Eric is oud-docent po en vo en is momenteel verbonden aan de Hogeschool Windesheim als  Hogeschoolhoofddocent.

Wat leren leerlingen op school? Een belangrijke vraag. Vandaag de dag speelt internationaal onderzoek, zoals PISA. Het PISA-onderzoek bestaat uit ranglijsten van lezen, wiskunde en de natuurwetenschappen van een aantal landen: welk land heeft het beste onderwijs? Vervolgens krijg je dan de vraag, waar staan we? En waar willen we over vijf jaar staan? Als je lager staat dan voorheen of verwacht, zoals Nederland,dan volgt een pleidooi voor meer taal en rekenen in het curriculum. Nu zijn dit geen onbelangrijke zaken, laten we het daar over eens zijn. Maar helpt meer aandacht voor alleen taal, wiskunde en natuurwetenschappen ons nu verder?

Het leven verandert snel. Met name technologieën volgen elkaar snel op. Zo heeft de telefoon er meer dan 50 jaar overgedaan om door 50% van de huishoudens in de US te worden gebruikt, de computer 16 jaar en internet 11 jaar (zie dit overzicht).  Hoe lang doen technieken als Augmented Reality, Game-based Learning, Gesture-based learning en Learning Analytics er over om geaccepteerd te worden?   (Zie Horizon rapport 2011 (PDF), van het New Media Consortium).

Als gevolg van deze technieken verandert de maatschappij, werk en het sociale leven in een rap tempo. Zo is een gps in auto gemeengoed geworden. Het aantal mensen dat strandt en dan vervolgens geen kaart meer heeft en dan ook helemaal de weg kwijt is, is een nieuw fenomeen.

School bereidt voor op de maatschappij en het toekomstig beroep. Maar hoe ziet dat beroep over 5 jaar eruit? Als gevolg van technologie verandert het snel. Zo verkoopt een bakker uit Zwolle via twitter brood. Dat heeft hij niet op school geleerd. Toch zijn sociale media in de detailhandel niet meer weg te denken. Maar wie is daarin succesvol en wie niet? School kan leerlingen hier moeilijk op voorbereiden, want niet alleen bedrijven veranderen, het werk verandert ook. De banen van straks moeten nu nog uitgevonden worden. Hoe kan school hier mee om gaan?

Een groep wetenschappers heeft onderzoek gedaan naar de vaardigheden die leerlingen in de 21e eeuw nodig hebben, de 21st century skills (PDF). Vaardigheden die van belang zijn: fundamentele vaardigheden (vakinhoudelijke-, informatie-, cross-disciplinaire vaardigheden), meta-cognitieve vaardigheden (probleemoplossen, kritisch denken,  samenwerken en  creativiteit) en humanistieke vaardigheden (levens- en werkvaardigheden, culturele vaardigheden en emotioneel- en ethisch bewustzijn). Dat zijn zo op het eerste gezicht hele andere zaken dan uit het PISA-onderzoek  naar voren komen.

Maar hoe zit het dan met taal en rekenen? Yong Zhao heeft onderzoek gedaan naar hoe succesvol de landen zijn die hoog scoren bij Pisa. Wat blijkt? Landen die erg succesvol zijn in bijvoorbeeld de kennisexport, scoren niet altijd hoog in Pisa. Landen die hoog scoren in de kennisexport zijn landen die hoog scoren in creativiteit.

Verder is bekend dat maatschappijen die over de eeuwen heen succesvol zijn, erg tolerant zijn. Beide aspecten komen niet voor op de PISA-ranglijst. Het zou goed zijn dat men bij het nadenken over de toekomst van het onderwijs, niet alleen te rade gaat bij ranglijsten, maar eerder naar wat onze leerlingen straks nodig hebben. Of moet ik zeggen, alleen maar kijken naar wat onze leerlingen straks nodig hebben?